Το άγχος και η αντιμετώπισή του

Περίληψη

Η εργασία αυτή είναι μία παρουσίαση ενός μικρού αποσπάσματος του βιβλίου "ΑΓΧΟΣ και η αντιμετώπισή του" του DAVID FONTANA των εκδόσεων Ελληνικά Γράμματα του 1993.

Αρχικά αναφέρεται τι είναι το στρες, πότε αυτό εμφανίζεται και το πότε δημιουργεί θετικά και πότε αρνητικά αποτελέσματα. Το υπερβολικό και παρατεταμένο στρες είναι δυνατόν να προκαλέσει οργανικά και ψυχολογικά προβλήματα. Ιδιαίτερα σε ψυχολογικό επίπεδο κάθε άτομο αντιδρά σε στρεσογόνα γεγονότα, ακολουθώντας τρία βασικά στάδια, αυτά του συναγερμού, της αντίδρασης και της εξάντλησης. Επίσης τις επιβλαβείς ψυχολογικές συνέπειες του στρες μπορούμε να τις χωρίσουμε σε γνωστικές συνέπειες, που αφορούν σκέψη και γνώση, σε συναισθηματικές συνέπειες, που αφορούν τα συναισθήματα και την προσωπικότητα, και σε
γενικές συμπεριφορικές συνέπειες, που αφορούν εξίσου γνωστικούς και συναισθηματικούς παράγοντες.
Για την αντιμετώπιση του στρες, χρειάζεται η κινητοποίηση, δηλαδή ότι κάτι πρέπει να γίνει, η γνώση εναντίον τίνος πρέπει να κινητοποιηθούμε και η δράση όπου επιλέγονται οι ενέργειες που θα γίνουν και αναλαμβάνουμε
δράση.
Τέλος αναφέρονται οι αιτίες που προκαλούν το στρες στην εργασία. Αυτές κατηγοριοποιούνται σε γενικές αιτίες, σε συγκεκριμένες και σε αιτίες που σχετίζονται σε συγκεκριμένα καθήκοντα. Οι γενικές αιτίες αφορούν αιτίες με
το επάγγελμα αυτό καθαυτό. Οι συγκεκριμένες αιτίες αναφέρονται στον τρόπο εκτέλεσης της εργασίας στα πλαίσια της συγκεκριμένης θέσης του καθενός. Εκτός από τις δύο προηγούμενες κατηγορίες υπάρχουν και αιτίες που προκύπτουν από την καθημερινή εκτέλεση των καθηκόντων στην δουλειά μας.

Παρουσίαση

Ορισμός της έννοιας στρες.
Τι είναι το στρες;
Το στρες είναι μία απαίτηση πάνω στις προσαρμοστικές δυνατότητες του πνεύματος και του σώματος. Εάν αυτές οι δυνατότητες μπορούν να ανταποκριθούν σε μια τέτοια απαίτηση, ώστε το άτομο να απολαύσει την
πρόκληση αυτή, τότε το στρες είναι ευπρόσδεκτο και χρήσιμο. Όταν δεν μπορούν τα άτομα σε αυτές τις απαιτήσεις και τις θεωρούν εξουθενωτικές τότε το στρες είναι ανεπιθύμητο και επιβλαβές. Βλέπουμε λοιπόν ότι το στρες μπορεί να λειτουργήσει και θετικά και αρνητικά και οι παράγοντες που μπορούν να το προκαλέσουν ποικίλουν πάρα πολύ. Επιπλέον δεν είναι τα ίδια τα γεγονότα που καθορίζουν το βαθμό του στρες αλλά οι αντιδράσεις μας σε αυτές. Τέλος το στρες είναι μία απαίτηση που τίθεται στις δυνατότητες του σώματος. Η φύση και η έκταση αυτών των δυνατοτήτων είναι καθοριστική για την αντίδρασή μας στις απαιτήσεις που προβάλλουν. Αν οι δυνατότητες είναι επαρκείς, αντιδρούμε καλά, αν δεν είναι υποχωρούμε.

Για να κατανοήσουμε λοιπόν το στρες θα πρέπει να εξετάσουμε τόσο τις εξωτερικές απαιτήσεις όσο και τις προσωπικές δυνατότητες. Πρέπει εδώ να γνωρίζουμε ότι όπως διαφέρουν οι απαιτήσεις από περίσταση σε περίσταση έτσι και οι δυνατότητες διαφέρουν από άτομο σε άτομο ή στο ίδιο άτομο διαφορετικές χρονικές στιγμές. Απαιτήσεις και δυνατότητες θα πρέπει να βρίσκονται σε αρμονία ώστε να μην μας προκαλούν στρες όταν υπερτερούν οι πρώτες είτε ανία όταν υστερούν οι πρώτες έναντι των δεύτερων. Το άτομο λοιπόν που έχει στρες θα πρέπει να εξετάζει πρώτα το περιβάλλον του να προσδιορίζει τις απαιτήσεις που θα πρέπει να ανταποκριθεί, να δει κατά πόσο μπορούν να αλλάξουν ή να μειωθούν με κάποιο τρόπο και από την άλλη να εξετάσει τον εαυτό του για να διαπιστώσει αν οι προσωπικές αντιδράσεις στις απαιτήσεις αυτές μπορούν να
τροποποιηθούν, αυξάνοντας έτσι τις δυνατότητές του ή χρησιμοποιώντας τις με καλύτερο τρόπο.

Το στρες βέβαια είναι ένα φυσικό και αναπόφευκτο χαρακτηριστικό της ζωής μας που ξεκινάει από την εκπλήρωση βασικών βιολογικών αναγκών και φτάνει μέχρι την ανάγκη για κοινωνική επιτυχία και την ικανοποίηση των δικών μας προσδοκιών αλλά και των άλλων.

Οργανικές συνέπειες του υπερβολικού στρες.
Όταν βρεθούμε σε κατάσταση στρες το σώμα μας προετοιμάζεται για να αντίδραση στις επικείμενες απαιτήσεις είτε με μαχητικό τρόπο είτε με στρατηγική αποχώρηση. Αυτή η αντίδραση συντελείται σε επίπεδο αυτόνομου
νευρικού συστήματος, δηλαδή δεν είναι μία συνειδητή αντίδραση αλλά ο οργανισμός αναλαμβάνει από μόνος του χωρίς να του το πούμε. Έχουμε φτιαχτεί έτσι από την φύση ώστε αυτές οι αντιδράσεις να είναι άμεσες και
βραχυπρόθεσμες και να σταματάνε μόλις ξεπεραστεί η έκτακτη ανάγκη. Αν όμως διαρκέσουν για πολύ και δεν σταματήσουν σύντομα τότε μπορεί να αποβούν επιβλαβείς για τον οργανισμό. Στην πορεία των αιώνων το ανθρώπινο σώμα είχε αναπτύξει μηχανισμούς αντίδρασης σε εξωτερικές απειλές και απαιτήσεις που προέρχονται από την φύση την ίδια. Στην σύγχρονη κοινωνία όμως οι στρεσογόνοι παράγοντες έχουν αλλάξει μορφή και το σώμα μας δεν είχε τον απαιτούμενο χρόνο να προσαρμοστεί σε αυτούς τους νέους παράγοντες με αποτέλεσμα σε μερικές περιπτώσεις το σύστημά μας να καταρρέει.

Ψυχολογικές συνέπειες του υπερβολικού στρες.
Το στρες σε επιθυμητά επίπεδα είναι ψυχολογικά ωφέλιμο αφού μας κάνει να ενεργούμε γρήγορα και εντατικά, μας βοηθάει να νοιώθουμε χρήσιμοι και αξιόλογοι με ξεκάθαρο σκοπό στη ζωή μας και με συγκεκριμένους στόχους. Όταν όμως το στρες υπερβεί αυτά τα επίπεδα τότε απομυζά την ψυχολογική μας ενέργεια, εξασθενίζει τις επιδόσεις μας και συχνά μας κάνει να νοιώθουμε άχρηστοι και ανάξιοι, χωρίς φιλοδοξία και με ανέφικτους στόχους.
Σύμφωνα με το Σύνδρομο Γενικής Προσαρμογής (GAS) ως ένα μοντέλο της αντίδρασης του ατόμου στα στρεσογόνα γεγονότα, υπάρχουν τρία στάδια στις αντιδράσεις μας:
* Η αντίδραση συναγερμού
* Το στάδιο αντίστασης
* Το στάδιο εξάντλησης

Στο πρώτο στάδιο στην αντίδραση συναγερμού φαίνεται ότι στην πρώτη έκθεση σε κάποιο ψυχοπιεστικό ερέθισμα, η οργανική αντίσταση μειώνεται για λίγο, καθώς ο οργανισμός επιστρατεύει τις δυνάμεις του για να αντισταθεί. Στο στάδιο αντίστασης ενεργοποιείται η αυτόνομη δραστηριότητα και διαρκεί ανάλογα με τις δυνάμεις του ατόμου αλλά αν διαρκέσει περισσότερο μπαίνουμε στο στάδιο της εξάντλησης όπου προκαλούνται βλάβες και επέρχεται η κατάρρευση.
Αυτά τα στάδια αφορούν το βιολογικό μοντέλο, το οποίο επεκτείνεται όμως κει σε ψυχολογικά ζητήματα. Στο στάδιο λοιπόν της αντίδρασης συναγερμού το άτομο κάνει τις γνωστικές του εκτιμήσεις, στο στάδιο της αντίστασης αυξάνονται οι ψυχολογικές λειτουργίες ενώ στο στάδιο της περνώντας στο στάδιο της εξάντλησης, οι λειτουργίες εξασθενούν σταδιακά ως την ολοκληρωτική τους παύση. Όσο περισσότερο εξασθενημένοι νοιώθουμε οργανικά, εξαιτίας του στρες, τόσο περισσότερο εξασθενημένοι ψυχολογικά αισθανόμαστε και το αντίστροφο. Ορισμένα άτομα εξακολουθούν να αντιστέκονται πέρα από το στάδιο της σωματικής κατάρρευσης, ωθούμενα από αυτό που λέμε "θέληση".

Στα πρώτα στάδια της φάσης της αντίστασης οι ψυχολογικές συνέπειες που παρατηρούνται είναι ωφέλιμες, από το σημείο όμως αυτό και μετά ως τη φάση της εξάντλησης παρατηρούνται επιβλαβείς ψυχολογικές συνέπειες. Μπορούμε να τις χωρίσουμε σε γνωστικές συνέπειες, που αφορούν σκέψη και γνώση, σε
συναισθηματικές συνέπειες, που αφορούν τα συναισθήματα και την προσωπικότητα, και σε γενικές συμπεριφορικές συνέπειες, που αφορούν εξίσου γνωστικούς και συναισθηματικούς παράγοντες. Πρέπει να τονιστεί ότι οι παρακάτω συνέπειες διαφέρουν από άτομο σε άτομο ως προς το ποιες θα εμφανίσει αυτό και σε ποιο βαθμό.

Γνωστικές συνέπειες του υπερβολικού στρες:

• Μειώνεται η διάρκεια της συγκέντρωσης και της προσοχής
• Αυξάνεται η πιθανότητα διάσπασης της προσοχής
• Εξασθενούν η βραχυπρόθεσμη και η μακροπρόθεσμη μνήμη
• Η ταχύτητα αντίδρασης γίνεται απρόβλεπτη
• Αυξάνεται ο ρυθμός των σφαλμάτων
• Εξασθενούν οι δυνατότητες οργάνωσης και μακροπρόθεσμου προγραμματισμού
• Αυξάνονται οι ψευδαισθήσεις και οι διαταραχές της σκέψης

Συναισθηματικές αντιδράσεις του υπερβολικού στρες:

Αυξάνονται οι οργανικές και ψυχολογικές εντάσεις

• Αυξάνεται η υποχονδρία
• Συντελούνται αλλαγές στα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας
• Αυξάνονται τα ήδη υπάρχοντα προβλήματα προσωπικότητας
• Εξασθενούν οι ηθικοί και συναισθηματικοί περιορισμοί
• Εμφανίζεται κατάθλιψη και αισθήματα αδυναμίας
• Πέφτει ραγδαία η αυτοεκτίμηση
• Αυξάνουν τα προβλήματα λόγου

Γενικές συμπεριφορικές συνέπειες του υπερβολικού στρες:

• Μειώνεται το ενδιαφέρον αλλά και ο ενθουσιασμός
• Οι απουσίες στη δουλειά αυξάνονται
• Αυξάνεται η κατάχρηση ουσιών
• Τα επίπεδα ενέργειας είναι χαμηλά
• Ο ύπνος διαταράσσεται
• Αυξάνεται η κυνική διάθεση απέναντι στους πελάτες ή τους συναδέλφους
• Αναπτύσσεται αδιαφορία για τις νέες πληροφορίες
• Οι υπευθυνότητες μετατίθενται στους άλλους
• Τα προβλήματα λύνονται σε όλο και περισσότερο επιφανειακό επίπεδο
• Εμφανίζονται τύποι "παράδοξης" συμπεριφοράς
• Εμφάνιση απειλών αυτοκτονίας

Τι προκαλεί το υπερβολικό στρες;
Η αντιμετώπιση του στρες
Για την αντιμετώπιση του στρες ακολουθούμε κάποια βήματα που παρουσιάζονται με τη σειρά παρακάτω:

Κινητοποίηση
Κινητοποίηση είναι η απλή σκέψη ότι κάτι πρέπει να γίνει - η κατάσταση δεν μπορεί να προχωρήσει ως έχει. Δυστυχώς πολλοί άνθρωποι δεν αποφασίζουν να κάνουν το πρώτο βήμα και χωρίς αυτό δεν υπάρχει πρόοδος. Παραπάνω από τους μισούς ανθρώπους που αντιμετωπίζουν στρες δεν ακολουθούν κανένα είδος προγράμματος αντιμετώπισης του στρες, δεν αντιλαμβάνονται ότι πρέπει να υπάρχει κάποια λύση. Κατά ένα μέρος αυτό οφείλεται στο ότι όταν μας κατακλύζει το στρες νοιώθουμε μία αδράνεια προς οτιδήποτε άλλο και δεν έχουμε το κουράγιο να αλλάξουμε την κατάσταση.

Γνώση
Αφού κινητοποιηθούμε πρέπει να αποφασίσουμε εναντίον τίνος θα κινητοποιηθούμε. Εδώ θα πρέπει να εντοπίσουμε με ακρίβεια και όχι με γενικεύσεις, τι μας προκαλεί το άγχος.

Δράση (Ενέργειες)
Το τελευταίο στάδιο είναι η δράση, όπου θα πρέπει να αποφασίσουμε ποιες ενέργειες θα κάνουμε. Αναλαμβάνομε δράση αν μπορούμε να αντιδράσουμε σε αυτό που μας εμποδίζει και δεν είναι πέρα από τον έλεγχο μας ή ισχυρότερο από εμάς οπότε πρέπει να το αγνοήσουμε ή να προσαρμοστούμε σε αυτό.

Γενικές αιτίες του στρες στην εργασία.
Οργανωτικά προβλήματα: Η κακή οργάνωση μπορεί να σημαίνει την ύπαρξη ενοχλητικών καθυστερήσεων στη λήψη αποφάσεων για σημαντικά ζητήματα ή μπορεί να σημαίνει ότι υπάρχει ασάφεια στο ποιος είναι υπεύθυνος για ποιες αποφάσεις.
Ανεπαρκής υποστήριξη: Η έλλειψη προσωπικού μπορεί να σημαίνει ότι κάποιοι υπάλληλοι εκτελούν καθήκοντα που δεν σχετίζονται με το επίπεδο εκπαίδευσής του ή τις ικανότητές τους. Αυτό δημιουργεί ενοχλήσεις αφού από την μια αισθάνονται ότι υποτιμούνται οι επαγγελματικές τους ικανότητες και από την άλλη δεν μπορούν να αφοσιωθούν σε ένα και μόνο στόχο αλλά συνεχώς διασπάται η προσοχή τους από την κανονική εργασία.
Παρατεταμένο ωράριο με αντικοινωνικές συνέπειες: Ένα τέτοιο ωράριο είναι κουραστικό και προκαλεί άγχος. Όταν ο εργαζόμενος εργάζεται σε ρυθμούς πέρα από τους φυσικούς όπως σε νυκτερινές βάρδιες προκαλεί
ψυχολογικό στρες. Επίσης το ακανόνιστο ωράριο προκαλεί μία αίσθηση αβεβαιότητας προς τις απαιτήσεις του επαγγέλματος και αδυναμία προγραμματισμού της κοινωνικής του ζωής και ανάπτυξης προσωπικών σχέσεων.
Χαμηλή θέση στην ιεραρχία, αμοιβή και προοπτικές εξέλιξης: Άσχετα με την προσωπική μας άποψη για το επάγγελμά μας, είναι σημαντικό η εργασία μας να έχει και την ανάλογη κοινωνική αναγνώριση και να μην θεωρείται υποβαθμισμένη. Επίσης θα πρέπει να έχουμε και τις ανάλογες οικονομικές απολαβές γιατί αυτό δείχνει ότι εκτιμάται πραγματικά αυτό που κάνουμε και βέβαια να υπάρχουν και οι προοπτικές εξέλιξης αφού έτσι αυξάνεται η αίσθηση της προσωπικής αξίας αλλά και λειτουργεί ως μακροπρόθεσμος στόχος.
Περιττά "τυπικά" και εσωτερικές διαδικασίες: Η εμπλοκή σε περιττές γραφειοκρατικές διαδικασίες που θεωρούμε ανώφελες και εφεύρημα κάποιων διοικητικών υπαλλήλων προκαλούν δυσαρέστια. Απογοήτευση και δυσφορία μπορεί να προκαλέσουν επίσης, οι πολλές συνεδριάσεις
Αβεβαιότητα και ανασφάλεια: Η ανασφάλεια και η αβεβαιότητα κατέχει υψηλή θέση στον κατάλογο των στρεσογόνων παραγόντων πολλών εργαζομένων. Όταν οι αλλαγές είναι συνεχόμενες και ο εργαζόμενος με κόπο προσπαθεί να προσαρμοστεί σε αυτές τις αλλαγές χωρίς να είναι σίγουρος αν θα καταφέρει τότε το ηθικό του σπάει.

Συγκεκριμένες αιτίες στρες κατά την εργασία.
Ασαφής προσδιορισμός του ρόλου: Ο μη σαφής προσδιορισμός του ρόλου μας στην εργασία δημιουργεί σοβαρά προβλήματα. Για παράδειγμα κατηγορούμαστε για πράγματα που πήγαν στραβά ενώ δεν ξέραμε ότι ήταν δική μας ευθύνη, ή ορισμένοι συνάδελφοι μεταθέτουν τα σφάλματά τους σε εμάς, αρχίζοντας και εμείς να αμφιβάλλουμε μήπως ήταν δική μας ευθύνη τελικά. Επίσης όταν δεν γνωρίζουμε σαφώς τις αρμοδιότητές μας δεν μπορούμε να ιεραρχήσουμε τα διάφορα καθήκοντά μας και να ασχοληθούμε ανάλογα με το καθένα.
Σύγκρουση ρόλων: Συχνά μέσα στο επάγγελμα παρουσιάζονται ρόλοι ασυμβίβαστοι μεταξύ τους. Ο δάσκαλος για παράδειγμα πρέπει να συμβουλεύει και να βοηθάει τα παιδιά και από την άλλη να επιβάλει την πειθαρχία και να διατηρεί το κύρος του σχολείου. Αποτέλεσμα αυτών των συγκρούσεων είναι η εσωτερική συναισθηματική σύγκρουση, η ενοχή και η αίσθηση ανεπάρκειας.
Εξωπραγματικά υψηλές προσδοκίες από τον εαυτό μας: Οι εξωπραγματικές προσδοκίες συνδέονται με τον ασαφή προσδιορισμό ρόλων και την σύγκρουση των ρόλων. Επειδή ίσως περιμένουμε πολλά από τον εαυτό μας, προσπαθούμε πολύ σκληρά για να ανταποκριθούμε στις προσδοκίες αλλά είμαστε πάντα απογοητευμένοι από το αποτέλεσμα. Όταν δεν μπορούμε να αντιληφθούμε τα όρια και τους περιορισμούς του πλαισίου στο οποίο εργαζόμαστε, δεν μπορούμε να εκτιμήσουμε την επιτυχία μας και μας λείπει το συναίσθημα του ότι κάναμε σωστά και ολοκληρωμένα μια δουλειά.
Έλλειψη δυνατότητας επιρροής στη λήψη αποφάσεων: Η αδυναμία του να επηρεάζομαι καταστάσεις και να συμβάλλομαι και εμείς σε ιδέες και αλλαγές βλάπτει την αίσθησή μας για τη θέση μας και την προσωπική μας ανάπτυξη. Επιπλέον αν αντιλαμβανόμαστε ότι πραγματικά μπορούμε να αλλάξουμε κάποιες προβληματικές καταστάσεις αλλά οι ανώτεροι αδιαφορούν για τις ιδέες μας ή τις επικρίνουν τότε το αρνητικό αυτό συναίσθημα είναι ακόμα πιο ισχυρό.
Συχνές συγκρούσεις με ανωτέρους: Οι κακές σχέσεις με τους ανωτέρους είναι πιθανή πηγή στρες αφού αυτοί μπορούν άμεσα να επηρεάσουν τις συνθήκες εργασίας μας. Επίσης η μη αναγνώριση και εκτίμηση των προσπαθειών κάποιου από τους ανωτέρους του δημιουργεί αίσθηση υποτίμησης, καταστρέφει την ικανοποίηση από την εργασία και μειώνει τα κίνητρα μας.
Απομόνωση από τους συναδέλφους: Σε μερικά επαγγέλματα αφιερώνεται πολύ χρόνος στους πελάτες χωρίς να μένει χρόνος για τους συναδέλφους. Αυτό δεν μας δίνει την ευκαιρία να συζητήσουμε με τους συναδέλφους
επαγγελματικά προβλήματα τα οποία ίσως αντιμετωπίζουν και αυτοί και να ανταλλάξουμε εμπειρίες και γνώσεις με αυτούς.
Πολλή δουλειά και λίγος χρόνος: Λίγοι άνθρωποι αποδίδουν καλά όταν βρίσκονται κάτω από διαρκή πίεση. Οι περισσότεροι από μας χρειαζόμαστε κάποιες διακοπές στην εργασιακή μας ασχολία για να πάρουμε μια ανάσα, να κοιτάξουμε γύρω μας, να χαλαρώσουμε ονειροπολώντας, να φρεσκάρουμε το μυαλό μας, προτού ξαναγυρίσουμε πάλι στη δουλειά. Επίσης χρειαζόμαστε μία μέρα χωρίς υποχρεώσεις να τεμπελιάσουμε λίγο, να οργανώσουμε το γραφείο μας, να ενημερωθούμε για διάφορα πράγματα. Αυτές οι περιστασιακές ανάσες έχουν ανυπολόγιστη αξία για την αντίστασή μας στο στρες.
Έλλειψη ποικιλίας: Το ανθρώπινο μυαλό έχει ανάγκη από το ερέθισμα νέων εμπειριών για να διατηρήσει τη συγκρότηση και τη δημιουργικότητά του. Κάποια επαγγέλματα ίσως παρέχουν τέτοιου είδους ποικιλία αλλά και αυτά ακόμα χαρακτηρίζονται από κάποια μονοτονία. Η ρουτίνα αυτή μπορεί να καταλήξει σε ανία και ανελευθερία.
Κακή επικοινωνία: Όταν τα κανάλια επικοινωνίας υπολειτουργούν, αποτελούν πηγή στρες. Η αδυναμία σωστής πληροφόρησης και ανταλλαγής πληροφοριών με τους συναδέλφους, λόγω ανεπάρκειας του συστήματος
μπορεί να μετατρέψει μια απλή και σύντομη διαδικασία, σε διαδικασία που προκαλεί στρες.
Διοικητική ανεπάρκεια - Κακή εποπτεία: Η ανεπαρκής και χωρίς κύρος διοίκηση, που δεν ανταποκρίνεται στις ανάγκες των υφισταμένων, δημιουργεί κενό εξουσίας. Τα κενά εξουσίας προκαλούν δυσάρεστες καταστάσεις όπως συγκρούσεις, αδυναμία λήψης αποφάσεων, αυθαίρετη χρήση εξουσίας των ανωτέρων στους υφιστάμενους, κ.α.
Συγκρούσεις με συναδέλφους: Οι συγκρούσεις συναδέλφων είναι συνηθισμένο φαινόμενο σε κάθε χώρο και οι παράγοντες που τις προκαλούν διάφοροι. Όταν όμως η ατμόσφαιρα είναι βαριά από διαπληκτισμούς, από
αντιπαραθέσεις ή αλληλοκατηγορίες πολύ λίγοι θα μπορούσαν να προσφέρουν ή να σκεφτούν θετικά για τους συναδέλφους τους και τελικά για το εαυτό τους.
Ανικανότητα ολοκλήρωσης ενός έργου: Η ικανοποίηση ενός ανθρώπου από την εργασία του συντελείται όταν βλέπει το έργο του ολοκληρωμένο. Όταν αυτό δεν συμβαίνει λόγω της μετακίνησής του από το ένα έργο στο άλλο ή από τη μία θέση στην άλλη, μειώνεται η ικανοποίησή του και του δημιουργείται απογοήτευση και πικρία.
Εμπλοκή σε περιττές διαμάχες: Οι περιττές διαμάχες που μπορούν να προκληθούν από διάφορους παράγοντες που είδαμε παραπάνω, μας αντλούν ενέργεια και ενθουσιασμό. Το άτομο νοιώθει ότι εκτός από τις αποδεκτές μάχες σχετικά με τη δουλειά του, έχει να αντιμετωπίσει και τις ανεπιθύμητες ή απαράδεκτες.

Αιτίες στρες στην εργασία που σχετίζονται με συγκεκριμένα καθήκοντα.
Δύσκολοι πελάτες και υφιστάμενοι: Σε επαγγέλματα που συνεπάγονται στενή επαφή με κόσμο, είναι ευνόητο ότι υπάρχουν περιθώρια για τριβές και συγκρούσεις. Μάλιστα αν αυτές οι συγκρούσεις δεν είναι αναμενόμενες και δικαιολογημένες τότε επηρεάζουν περισσότερο τους εργαζόμενους. Στην περίπτωση αυτή το αίσθημα της πικρίας είναι χειρότερο γιατί κάνεις ότι μπορείς για να βοηθήσεις τον πελάτη και λογικά περιμένεις μία αναγνώριση από αυτόν. Η στάση που θα κρατήσει σε αυτές τις περιπτώσεις παίζει μεγάλη σημασία. Αν κρατήσεις την ψυχραιμία σου με επαγγελματική στάση, τότε δεν εκφράζεις τα συναισθήματά σου και τις απόψεις σου, αν πάλι χάσεις τον αυτοέλεγχό σου και εκφραστείς όπως νοιώθεις πολύ πιθανό να το μετανιώσεις αργότερα. Σίγουρα είναι ότι φτάνεις σε ένα αδιέξοδο στην αντιμετώπιση δύσκολων πελατών που αυξάνει τα επίπεδα στρες.
Ανεπαρκής κατάρτιση: Οι απαιτήσεις για νέα γνώση και κατάρτιση σε κάποια επαγγέλματα είναι τόσο μεγάλες ώστε πολλοί εργαζόμενοι να νοιώθουν ότι η κατάρτισή τους είναι ανεπαρκής για πολλές εργασίες που πρέπει να εκτελέσουν. Συχνά επιπλέον κατάρτιση σε κάποια θέματα είναι αδύνατη ή χρειάζεται πολύ χρόνο και ενέργεια. Είτε λοιπόν θα εξαντλούνται στην προσπάθεια να αντεπεξέλθουν ή θα μένουν πίσω στις εξελίξεις.
Συναισθηματική εμπλοκή με πελάτες ή υφιστάμενους: Ο καλός επαγγελματίας λέγεται ότι δεν αφήνει τα προσωπικά συναισθήματα να παρέμβουν στην εργασία του. Δεν είναι δυνατόν όμως να μην εμπλέκουμε προσωπικά συναισθήματα κατά την άσκηση του επαγγέλματός μας. Αυτή η εμπλοκή κατά πολλούς, μπορεί να προκαλέσει περισσότερο στρες από οτιδήποτε άλλο.
Οι ευθύνες του επαγγέλματος: Η φύση του επαγγέλματος πολλών ανθρώπων απαιτεί καθημερινά σχεδόν την λήψη αποφάσεων οι οποίες άμεσα ή έμμεσα επηρεάζουν τις τύχες κάποιων άλλων ανθρώπων. Αυτό δημιουργεί αυξημένες ευθύνες από αυτόν που ασκεί το επάγγελμα, ειδικά αν αντιμετωπίζει το πρόβλημα με το ίδιο ενδιαφέρον και ανησυχία που το βλέπει ο ίδιος ο πελάτης. Επακόλουθο είναι να δημιουργείται ένταση και στρες το οποίο έχει σαν συνέπεια ο επαγγελματίας στο τέλος να εξαντλείται και να μην μπορεί να συγκεντρωθεί στα προβλήματα των πελατών και να τους παρέχει την αναγκαία υποστήριξη.
Ανικανότητα για αποτελεσματική βοήθεια ή δράση: Όταν δεν επιτυγχάνουμε το επιθυμητό αποτέλεσμα παρόλη την προσπάθειά μας, στο επάγγελμά μας, τότε δοκιμάζουμε ένα αίσθημα ανικανότητας και επαγγελματικής αποτυχίας. Επίσης μπορεί να νοιώσουμε και σε προσωπικό επίπεδο το συναίσθημα της αποτυχίας. Τέτοιου είδους αμφιβολίες μπορεί να έχουν να κάνουν με εξωπραγματικές επαγγελματικές προσδοκίες, και ιδιαίτερα στους νέους επαγγελματίες.

Το στρες στο σπίτι.
Το εργασιακό στρες δεν είναι ξεκομμένο από το στρες που προκαλείται στο σπίτι. Το στρες στο σπίτι συναγωνίζεται το εργασιακό αλλά από την άλλη μια ήρεμη και χωρίς εντάσεις ζωή στο σπίτι είναι ισχυρή βοήθεια στην προσπάθειά μας να αντιμετωπίσουμε το στρες σε άλλους τομείς.
Οι κύριες πηγές στρες μέσα στο σπίτι συνοψίζονται σε τέσσερις κατηγορίες
1. Στρες που προκαλείται από το σύντροφο
2. Στρες που προκαλείται από τα παιδιά
3. Στρες που προκαλείται από τη γενική κατάσταση που επικρατεί στο σπίτι
4. Στρες που προκαλείται από περιβαλλοντικές πιέσεις στην οικογένεια και στο σπίτι.

Κριτική

Όπως αναφέρεται και στον τίτλο του το βιβλίο αυτό ασχολείται με το άγχος και συγκεκριμένα με την αντιμετώπισή του. Αυτό που δεν αναφέρεται στον τίτλο αλλά αρχίζει και διαφαίνεται μετά το 1ο κεφάλαιο είναι ότι το βιβλίο αναφέρεται καθαρά στο εργασιακό στρες, δηλαδή στο στρες που προκαλείται μέσα στον εργασιακό μας χώρο και πως μπορούμε να το αντιμετωπίσουμε μέσα σε αυτόν το χώρο.
Είναι γεγονός ότι ο συγγραφέας δεν προσπαθεί να μπλεχτεί με εκτενείς θεωρητικές αναλύσεις και επιστημονικές θέσεις. Αντίθετα η προσέγγιση του θέματος είναι καθαρά από την σκοπιά ενός εργαζόμενου, δίνοντας αναλύσεις πραγματικών περιπτώσεων εργαζομένων που αντιμετωπίζουν διάφορες στρεσογόνες καταστάσεις στο επάγγελμα τους. Με αυτό τον τρόπο το βιβλίο αυτό προσπαθεί να προσφέρει τελικές και χειροπιαστές λύσεις σε προβλήματα άγχους που μπορεί να αντιμετωπίζουν οι εργαζόμενοι.
Θα μπορούσε να πει κανείς ότι αυτό το βιβλίο είναι το πρώτο βήμα για κάποιον που αντιμετωπίζει προβλήματα άγχους, αφού όπως αναφέρεται η συνειδητοποίηση ότι υπάρχουν λύσεις και ότι μπορούμε να ξεφύγουμε από
την τελμάτωση, είναι το πρώτο που πρέπει να διαπιστώσουμε σε περιπτώσεις άγχους. Αυτό λοιπόν κάνει και το βιβλίο, προσπαθεί να δείξει ότι οι λύσεις υπάρχουν, είναι εφικτές και πρέπει να δραστηριοποιηθούμε πάνω σε αυτές για να καταφέρουμε να αποβάλουμε το άγχος που μας κυριεύει.
Όσο το άγχος μένει μία ασαφής συναισθηματική κατάσταση της οποίας δεν μπορούμε να προσδιορίσουμε επακριβώς τα αίτια, πολύ λίγα είναι αυτά που μπορούμε να κάνουμε για να το αντιμετωπίσουμε. Αυτό που προτείνεται λοιπόν είναι να εντοπίσουμε και να διακρίνουμε ένα προς ένα όλα τα συγκεκριμένα και μικρής σημασίας, από μόνα τους, προβλήματα ώστε μετά να προβούμε είτε σε κάποιες ενέργειες επίλυσης τους είτε προσαρμογής σε αυτά.
Το βιβλίο λοιπόν εξετάζει και αναλύει όλες τις πιθανές πηγές και αιτίες που προκαλούν το άγχος, καθώς και τις μορφές που αυτό εμφανίζεται, ώστε να βοηθήσει τον αναγνώστη να εντοπίσει και αυτός τις δικές του πηγές και αιτίες που του προκαλούν άγχος. Για καλύτερη παρουσίαση αυτών των πηγών και αιτιών αυτές είναι χωρισμένες σε τρεις μεγάλες κατηγορίες, που έχουν να κάνουν με γενικές, συγκεκριμένες και με αιτίες που σχετίζονται με τα καθήκοντα του εργαζομένου.